Rasyonel Sayılar (Lise Matematik)

(Okunma sayısı 112 defa)
CeeMoo

CeeMoo



1. Tanım


a ve b tam sayı, b ¹ 0 olmak üzere,  şeklinde ifade edilen sayılara rasyonel sayı veya kesir denir.



.....



......







2. Kesir Çeşitleri



a. Basit Kesir

İşaretine bakılmaksızın payı paydasından küçük olan kesirlere basit kesir denir.



.....





..................



..........





b. Bileşik Kesir

İşaretine bakılmaksızın payı paydasından küçük olmayan (büyük veya eşit olan) kesirlere bileşik kesir denir.



....





..............



c. Tam Sayılı Kesir

Herhangi bir sayma sayısı ile birlikte yazılabilen kesirlere tam sayılı kesir denir.



...... birer tam sayılı kesirdir.



Her bileşik kesir bir tam sayılı kesir biçiminde yazılabilir.



......







3. Rasyonel Sayılarda İşlemler



a. Genişletme ve Sadeleştirme

....k ¹ 0 olmak üzere,

....





b. Toplama - Çıkarma

Toplama ve çıkarma işleminde payda eşitlenecek biçimde kesirler genişletilir ya da sadeleştirilir. Oluşan kesirlerin payları toplanır (ya da çıkarılır) ortak payda alınır.



........





c. Çarpma - Bölme









d. İşlem Önceliği

Toplama, çıkarma, çarpma, bölme ve üs alma işlemlerinden bir kaçının birlikte bulunduğu rasyonel sayılarda işlemler, aşağıdaki sıraya göre yapılır.

• Parantezler ve kesir çizgisi işleme yön verir.

• Üslü işlemler varsa sonuçlandırılır.

• Çarpma - bölme yapılır.

• Toplama - çıkarma yapılır.





Toplama ile çıkarma ve çarpma ile bölme kendi arasında öncelik taşımaz. Özellikle çarpma ile bölmede öncelik söz konusu ise bu, parantezle belirlenir.





4. Ondalık Kesir



a. Ondalık Kesir

Bir rasyonel sayının payını paydasına böldüğümüzde bu rasyonel sayının ondalık açılımını buluruz. Bu ondalık açılıma ondalık kesir denir.



.........



Burada a ya tam kısım, bcd ye de ondalıklı kısım denir.





b. Devirli (Periyodik) Ondalık Kesir

Bir ondalık kesirde ondalıklı kısım belli bir kurala göre tekrarlanıyorsa bu sayıya devirli ondalık kesir denir.

Devreden kısım üzerine (—) işareti konulur.

.........



c. Ondalık Sayılarda İşlemler

Toplama - Çıkarma: Ondalık kesirler toplanırken, virgüller alt alta gelecek şekilde yazılır ve doğal sayılarda toplama - çıkarma işleminde olduğu gibi toplama - çıkarma işlemi yapılır. Sonuç, virgüllerin hizasından virgülle ayrılır.



Çarpma: Ondalık kesirlerin çarpımı yapılırken, virgül yokmuş gibi çarpma işlemi yapılır. Sonuç, çarpılan sayıların virgülden sonraki basamak sayılarının toplamı kadar, sağdan sola doğru virgülle ayrılır.



Bölme: Ondalık kesirlerin bölme işlemi yapılırken, bölen virgülden kurtulacak biçimde 10 un kuvveti ile çarpılır. Bölünen de aynı 10 un kuvveti ile çarpılarak normal bölme işlemi yapılır.





d. Devirli Ondalıklı Sayının Rasyonel Sayıya Dönüştürülmesi



...



....






Devreden 9 ise bir önceki rakam 1 artırılır.

.....





5. Rasyonel Sayılarda Sıralama



Pozitif kesirlerde sıralama yapılırken aşağıdaki yollardan biri kullanılır.



I. Yol:


Paydaları eşit olan (eşitlenen) kesirlerden payı en büyük olan diğerlerinden daha büyüktür.



II. Yol:


Payları eşit olan (eşitlenen) kesirlerden paydası en küçük olan diğerlerinden daha büyüktür.



III. Yol:


Payı ile paydası arasındaki farkı eşit olan, basit kesirlerde, payı en büyük olan diğerlerinden daha büyüktür.



Payı ile paydası arasındaki farkı eşit olan, bileşik kesirlerde, payı en büyük olan diğerlerinden daha küçüktür.

Yukarıda verilen yöntemler pozitif kesirlerde geçerlidir. Negatif kesirlerde ise durum tersinedir.







6. İki Rasyonel Sayı Arasındaki Sayılar



... arasında sayılamıyacak çoklukta rasyonel sayı vardır.



Bunlardan bazılarını bulmak için b ile d nin OKEK i bulunur. Verilen kesirlerin paydaları bulunan OKEK inde eşitlenir. İstenen koşuldaki sayıyı bulmak için kesirler genişletilebilir.



Örn:.... kesirlerinin ortasındaki bir sayı ise,

 

Merhaba Ziyaretçi

*

Haberler

Sitemize Hoşgeldiniz ... Sitemizden daha iyi faydalanmak için kayıt olunuz

  • Toplam İleti: 6590
  • Toplam Konu: 5844
  • Toplam Üye: 23
  • Son Üye: curkam
  • Bugün En Çok Çevrimiçi: 498

En son gönderilen iletileri göster
[Daha fazla istatistik]

Çevrimiçi Üyeler

  • 453 Ziyaretçi
  • 0 Üye
  • (41 Örümcek)

Son 1440 dakika içinde aktif olan üyeler: Yandex (35), Google (2), Baidu (4)

Bugün En Çok Çevrimiçi: 498
En Çok Çevrimiçi: 747 (07 Haz 2019 12:34)